Promil nedir?
Promil (‰), kandaki alkol miktarını binde olarak ifade eder. 0,5 promil, her 1 litre kanda yaklaşık 0,5 gram alkol bulunduğu anlamına gelir. Trafik denetimlerinde ölçülen değer budur. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre hususi otomobil sürücüleri için sınır 0,50 promil, diğer sürücüler (ticari, kamu hizmeti vb.) için 0,20 promildir; sınırı aşanlara para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması gibi yaptırımlar uygulanır. Ancak alkolün dikkat ve refleksler üzerindeki etkisi bu sınırların altında da başlar; en güvenli seçenek alkol aldıktan sonra hiç araç kullanmamaktır.
Widmark formülü
Araç, 1930'larda geliştirilen ve bugün de adli tıpta tahmin amacıyla kullanılan Widmark formülünü kullanır: Promil = Alınan alkol (g) ÷ (Kilo × r) − 0,15 × Geçen saat. Burada r, vücuttaki suyun oranını yansıtan dağılım katsayısıdır; erkeklerde yaklaşık 0,68, kadınlarda 0,55 alınır. Alkol miktarı (gram) = içki hacmi (ml) × alkol oranı × 0,789 (alkolün yoğunluğu) şeklinde bulunur. Vücut alkolü saatte ortalama 0,10–0,20 promil hızla atar; hesaplamada ortalama 0,15 kullanılır.
Örnek
75 kg ağırlığındaki bir erkek 2 adet 50 cl'lik %5 bira içtiğinde yaklaşık 2 × 500 × 0,05 × 0,789 ≈ 39,5 gram alkol alır. Tepe değer 39,5 ÷ (75 × 0,68) ≈ 0,77 promil olur. 1 saat sonra yaklaşık 0,62 promil, sıfıra inmesi ise toplamda yaklaşık 5 saat sürer.
Sonucu etkileyen faktörler
- Mide doluluğu: Tok karnına içildiğinde emilim yavaşlar ve tepe değer düşer.
- İçme hızı: Kısa sürede içilen alkol daha yüksek tepe değer oluşturur.
- Kişisel farklar: Yaş, karaciğer sağlığı, ilaçlar ve vücut yağ oranı sonucu değiştirir.
- Kahve, soğuk duş veya su: Alkolün atılımını hızlandırmaz; yalnızca zaman yardımcı olur.
Bu araç gerçek bir alkol ölçümünün yerini tutmaz; tıbbi veya hukuki amaçla kullanılamaz. Vücut ağırlığınıza göre genel sağlık değerlendirmesi için VKİ Hesaplama aracına bakabilirsiniz. Alkol kullanımıyla ilgili destek için ALO 191 hattını arayabilirsiniz.
Ertesi sabah ayık mıyım?
Gece geç saatlere kadar içilen alkol, sabah hâlâ kanda bulunabilir. Örneğin 1,2 promile ulaşan bir kişinin kanındaki alkolün tamamen atılması yaklaşık 8 saat sürer.