Asal sayı nedir?
Asal sayı, 1'den büyük olup yalnızca 1'e ve kendisine tam bölünebilen doğal sayıdır. En küçük ve tek çift asal sayı 2'dir. 1 asal sayı değildir. 100'e kadar 25 asal sayı vardır: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97.
Bir sayının asal olup olmadığını anlamak için, karekökü dahil 2'den kareköküne kadar olan sayılara bölünüp bölünmediğine bakılır. Listeleme için Eratosthenes kalburu yöntemi kullanılır.
Bir sayının asal olduğu nasıl anlaşılır?
Bir n sayısının asal olup olmadığını anlamak için, karekökü olan √n'ye kadar olan asal sayılara bölünüp bölünmediğine bakmak yeterlidir. Örneğin 221 için √221 ≈ 14,9; 2, 3, 5, 7, 11 ve 13 denenir. 221 = 13 × 17 olduğundan asal değildir. 223 için aynı sayıların hiçbiri tam bölmediğinden 223 asaldır.
Bölünebilme kuralları
| Bölen | Kural |
| 2 | Son basamak çift |
| 3 | Rakamlar toplamı 3'ün katı |
| 5 | Son basamak 0 veya 5 |
| 7 | Son basamağın 2 katı kalan sayıdan çıkarılır; sonuç 7'nin katı ise bölünür (161 → 16 − 2 = 14) |
| 11 | Basamaklar sağdan başlayarak sırayla + ve − işaretle toplanır; sonuç 11'in katı ise bölünür |
Eratosthenes kalburu
Belirli bir sayıya kadar tüm asal sayıları bulmanın klasik yöntemidir. 2'den başlayarak her asal sayının katları listeden silinir; silinmeden kalanlar asal sayılardır. Bu araç da listeleri benzer bir yöntemle üretir. 1.000'e kadar 168, 10.000'e kadar 1.229 asal sayı vardır.
Asal sayılar neden önemlidir?
Aritmetiğin temel teoremine göre 1'den büyük her doğal sayı asal çarpanlarına tek bir biçimde ayrılır. İnternet bankacılığı ve HTTPS bağlantılarında kullanılan RSA şifrelemesi, çok büyük iki asal sayının çarpımını çarpanlarına ayırmanın zorluğuna dayanır. Asal sayıların sonsuz sayıda olduğu ise Öklid tarafından yaklaşık 2.300 yıl önce kanıtlanmıştır. EBOB ve EKOK için EBOB EKOK Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Araç nasıl kullanılır?
Tek bir sayının asal olup olmadığını öğrenmek için sayıyı yazın; araç sonucu, asal değilse en küçük bölenini ve asal çarpanlarını gösterir. Bir aralıktaki asal sayıları listelemek için başlangıç ve bitiş değerlerini girin. İkiz asallar (farkı 2 olan asal çiftleri, örneğin 11 ve 13 ya da 17 ve 19) da listede kolayca görülebilir.