Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Avukat, mali müşavir, mühendis, doktor, tasarımcı, yazılımcı gibi serbest meslek erbabı, hizmet karşılığında serbest meslek makbuzu (SMM veya e-SMM) düzenler. Makbuzda üç temel kalem bulunur: brüt ücret, gelir vergisi stopajı ve KDV. Müşteri bir şirket veya vergi sorumlusu ise brüt ücretin %20'sini stopaj olarak keser ve vergi dairesine kendisi yatırır; serbest meslek erbabına brüt ücret − stopaj + KDV tutarını öder.
- Stopaj = Brüt × %20
- Net ücret = Brüt − Stopaj = Brüt × 0,80
- KDV = Brüt × KDV oranı (genellikle %20)
- Tahsil edilecek = Net ücret + KDV = Brüt × 1,00
Dikkat edin: %20 stopaj ve %20 KDV uygulanan bir makbuzda tahsil edilen toplam tutar brüt ücrete eşittir. 10.000 TL brüt bir makbuzda 2.000 TL stopaj kesilir, 2.000 TL KDV eklenir ve hesabınıza 10.000 TL yatar.
Netten brüte hesap
"Elime 8.000 TL geçsin" diye anlaştıysanız brüt ücret 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL'dir. Makbuz bu brütle düzenlenir, KDV 2.000 TL eklenir ve müşteri 2.000 TL stopajı vergi dairesine yatırır. Araçtaki "Ele geçecek net" seçeneği bu hesabı otomatik yapar.
Şahıs müşterilerde stopaj
Hizmeti bireysel bir müşteriye (vergi sorumlusu olmayan kişiye) veriyorsanız stopaj kesilmez. Bu durumda makbuzda yalnızca brüt ücret ve KDV yer alır, müşteri brüt + KDV öder. Gelirin vergisi yıllık beyannamede sizin tarafınızdan hesaplanır; yıllık vergi tutarını Gelir Vergisi Hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz.
Kesilen stopaj ne olur?
Müşterinin kestiği stopaj sizin adınıza ödenmiş bir peşin vergidir. Geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir. Bu nedenle makbuzlarınızı ve müşterilerin muhtasar beyannamelerine yansıyan tutarları kontrol etmeniz önemlidir. KDV oranları ve tevkifat uygulamaları hizmet türüne göre değişebileceğinden emin olmadığınız durumlarda mali müşavirinize danışın. KDV hesabı için KDV Hesaplama aracını da kullanabilirsiniz.
e-SMM kullanımı
Serbest meslek makbuzu bugün çoğunlukla elektronik ortamda (e-SMM) düzenlenir. e-SMM düzenlerken brüt tutar, stopaj ve KDV alanlarının doğru girilmesi, müşterinin muhtasar beyannamesiyle uyumlu olması açısından önemlidir. Bu araçla tutarları önceden kontrol ederek makbuz hatalarını azaltabilirsiniz.