Enflasyon hesaplama nasıl yapılır?
Enflasyon, fiyatlar genel seviyesindeki artıştır ve paranın alım gücünü azaltır. Geçmişteki bir tutarın bugünkü karşılığını bulmak için aradaki dönemlerin TÜFE oranları birbiriyle çarpılarak kümülatif artış hesaplanır.
- Bugünkü değer = Eski tutar × (1 + kümülatif enflasyon)
- Alım gücü kaybı = 1 − 1 / (1 + kümülatif enflasyon)
- Reel değişim = Yeni tutar / Enflasyona göre olması gereken tutar − 1
Maaş zammı, kira artışı veya birikimlerinizin değer kaybını kontrol etmek için idealdir. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.
Kümülatif enflasyon örneği
Enflasyon oranları toplanmaz, çarpılır. Art arda üç yıl %40, %30 ve %20 enflasyon yaşanmışsa toplam artış %90 değil, 1,40 × 1,30 × 1,20 − 1 = %118,4'tür. Başlangıçta 10.000 TL olan sepetin fiyatı 21.840 TL'ye çıkar.
| Yıl | Enflasyon | Sepet fiyatı | 10.000 TL'nin alım gücü |
|---|
| Başlangıç | — | 10.000 TL | 10.000 TL |
| 1. yıl | %40 | 14.000 TL | 7.143 TL |
| 2. yıl | %30 | 18.200 TL | 5.495 TL |
| 3. yıl | %20 | 21.840 TL | 4.579 TL |
Reel getiri nasıl hesaplanır?
Birikiminizin gerçekten değer kazanıp kazanmadığını anlamak için nominal getiriyi enflasyondan arındırmak gerekir: reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Yıllık %45 faiz alınan mevduatta enflasyon %35 ise reel getiri 1,45 ÷ 1,35 − 1 ≈ %7,4'tür. Basit çıkarma (%10) sonucu olduğundan yüksek gösterir. Stopaj vergisi de düşüldüğünde reel getiri daha da azalır.
Resmi veri kaynağı
Türkiye'de resmi enflasyon verisi olan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), TÜİK tarafından her ayın 3'ünde (tatil günlerinde ertesi iş günü) açıklanır. Kira artışında 12 aylık TÜFE ortalaması, memur ve emekli maaş artışlarında ise 6 aylık enflasyon farkı esas alınır. Kira artışını hesaplamak için Kira Artış Hesaplama, mevduat getirisi için Faiz Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Araç nasıl kullanılır?
Başlangıç tutarını ve dönem enflasyon oranlarını girin. Araç kümülatif artışı, tutarın bugünkü karşılığını ve alım gücü kaybını hesaplar. Oranları yıllık veya aylık olarak girebilirsiniz; aylık oranlar da aynı şekilde çarpılarak birleştirilir.