2026'da fazla mesai ücreti: adım adım hesaplama
Fazla mesai hesabının temeli saatlik brüt ücrettir. Haftalık 45 saat çalışan bir işçinin aylık çalışma süresi 45 × 30 ÷ 7 ≈ 193 saat gibi görünse de uygulamada ve Yargıtay kararlarında aylık ücret 225 saate bölünür (günde 7,5 saat × 30 gün). Bulunan saatlik ücret, fazla çalışmada 1,5 ile, fazla sürelerle çalışmada 1,25 ile çarpılır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi bu oranları açıkça belirler; iş sözleşmesiyle daha yüksek bir oran kararlaştırılabilir ama daha düşüğü kararlaştırılamaz.
Asgari ücretle örnek (2026)
2026 yılında brüt asgari ücret aylık 33.030 TL'dir. Buna göre:
| Kalem | Hesap | Brüt tutar |
|---|
| Saatlik ücret | 33.030 ÷ 225 | 146,80 TL |
| Fazla çalışma saati (%50) | 146,80 × 1,5 | 220,20 TL |
| Fazla sürelerle çalışma saati (%25) | 146,80 × 1,25 | 183,50 TL |
| Ayda 10 saat fazla mesai | 220,20 × 10 | 2.202,00 TL |
| Günlük ücret | 33.030 ÷ 30 | 1.101,00 TL |
| 1 gün resmi tatil çalışması (ek) | 1.101 × 1 | 1.101,00 TL |
Aylık brüt ücreti 60.000 TL olan bir çalışan için saatlik ücret 266,67 TL, fazla mesai saati 400 TL olur; ayda 12 saat fazla çalışma yaptığında bordrosuna 4.800 TL brüt fazla mesai eklenir.
Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma farkı
Sözleşmenizde haftalık çalışma süresi 45 saat ise, 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve %50 zamlı ödenir. Sözleşmede örneğin haftalık 40 saat belirlenmişse, 40 ile 45 saat arasındaki çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamlı ödenir; 45 saati aşan kısım yine %50 zamlıdır. Araçta "sözleşmedeki haftalık çalışma" kutusunu doğru girerseniz bu ayrım otomatik yapılır.
Serbest zaman olarak kullanma
İşçi isterse fazla mesai ücreti yerine serbest zaman kullanabilir: her bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, her bir saat fazla sürelerle çalışma için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesintisi olmadan kullandırılmalıdır.
Sınırlar ve ispat
- Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez; işçinin yazılı onayı gerekir.
- Günlük çalışma süresi, fazla mesai dahil 11 saati aşamaz.
- Gece çalışmalarında (20.00–06.00) süre kural olarak 7,5 saati geçemez.
- Fazla mesai bordroda ayrı kalem olarak gösterilmelidir; giriş-çıkış kayıtları, puantaj ve e-postalar ispatta kullanılabilir.
- Ücrete fazla mesainin dahil olduğu yazan sözleşmelerde yılda 270 saate kadar fazla çalışma ücrete dahil sayılabilir; bu konuda Yargıtay içtihatlarına dikkat edin.
Hesaplanan tutar brüttür; net tutar için SGK, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Kesintilerin ayrıntısını Net Brüt Maaş Hesaplama aracında, konuyu adım adım Fazla mesai nasıl hesaplanır? rehberinde bulabilirsiniz. Saatlik ücretinizi ayrıca Saatlik Ücret Hesaplama ile bulabilirsiniz.
Hafta tatili ve resmi tatil çalışmalarında hesap
Haftalık 45 saati dolduran işçi, 7 günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) hakkına sahiptir. Hafta tatili gününde çalıştırılan işçiye Yargıtay uygulamasına göre o gün için ayrıca 1,5 günlük ücret ödenir; hafta tatilinde yapılan çalışma çoğu durumda haftalık 45 saati de aşacağından fazla çalışma olarak değerlendirilir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (UBGT) çalışma ise İş Kanunu'nun 47. maddesine göre ayrıca düzenlenmiştir: işçi tatil gününde çalışırsa o günün ücretini zaten alır, buna ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir. Asgari ücretle çalışan biri için bu ek tutar günlük 1.101 TL brüttür.
| Çalışma türü (asgari ücret, 2026) | Ek brüt ödeme |
|---|
| 1 saat fazla çalışma | 220,20 TL |
| 1 saat fazla sürelerle çalışma | 183,50 TL |
| 1 gün hafta tatili çalışması (1,5 günlük ücret) | 1.651,50 TL |
| 1 gün resmi tatil çalışması (1 günlük ek ücret) | 1.101,00 TL |
| Kurban Bayramı'nın 4 gününde çalışma | 4.404,00 TL |
Bordroda fazla mesai ve vergi
Fazla mesai ücreti, ödendiği ayın brüt ücretine eklenir ve aynı kesintilere tabidir: %14 SGK işçi payı, %1 işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi. Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplandığından, yılın son aylarında yapılan fazla mesainin neti, üst vergi dilimine geçilmesi nedeniyle daha düşük olabilir. Asgari ücrete isabet eden kısım için gelir ve damga vergisi istisnası uygulanır; istisna yalnızca asgari ücret tutarı kadardır, fazla mesai kısmı vergilendirilir.
İşveren fazla mesai ücretini zamanında ödemezse işçi, ücretinin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve koşullar oluşmuşsa kıdem tazminatı talep edebilir. Fazla mesai alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Aylık fazla mesai hesaplama
Aylık fazla mesai ücreti, ay içindeki toplam fazla çalışma saati ile saatlik fazla mesai ücretinin çarpımıdır:
Aylık fazla mesai = (Brüt aylık ücret ÷ 225) × 1,5 × aylık fazla mesai saati
Örnek: asgari ücretle ayda 20 saat fazla mesai (2026)
| Kalem | Tutar |
|---|
| Saatlik brüt ücret (33.030 ÷ 225) | 146,80 TL |
| Saatlik fazla mesai ücreti (× 1,5) | 220,20 TL |
| 3 saatlik fazla mesai | 660,60 TL |
| Aylık 20 saat fazla mesai (brüt) | 4.404,00 TL |
| SGK ve işsizlik primi (%15) | 660,60 TL |
| Gelir vergisi (%15 dilimde) | 561,51 TL |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 33,43 TL |
| Yaklaşık net fazla mesai | 3.148,46 TL |
Asgari ücret kısmı gelir ve damga vergisinden istisnadır, ancak fazla mesai ücreti bu istisnanın dışındadır ve kişinin kümülatif matrahına göre vergilendirilir. Yılın ilerleyen aylarında %20 veya daha üst dilime girildiğinde net fazla mesai azalır.
Günlük ve haftalık sınırlar
Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Günlük çalışma süresi fazla mesai dahil 11 saati geçemez ve yıllık fazla çalışma en çok 270 saattir. Ayda ortalama 22,5 saat bu sınıra denk gelir. Haftada 6 gün 9 saat çalışan bir işçi haftada 54 saat çalışır; bunun 9 saati fazla mesaidir ve ayda yaklaşık 9 × 30 ÷ 7 ≈ 38,6 saat eder.
Pazar ve izin günü mesaisi
Hafta tatili günü (çoğunlukla pazar) çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak çalışılan her saat için fazla mesai ücreti ödenmesi Yargıtay uygulamasıyla yerleşmiştir. Ulusal bayram ve genel tatillerde çalışılan her gün için ise İş Kanunu'nun 47. maddesine göre ayrıca bir günlük ücret ödenir.
Haftalık çalışma saatine göre fazla mesai örnekleri
Aşağıdaki tablo, haftalık 45 saat sözleşmeli ve 2026 brüt asgari ücretiyle (33.030 TL) çalışan birinin haftalık fazla çalışma karşılığını gösterir. Fazla çalışma saati ücreti 220,20 TL olarak alınmıştır; aylık değer haftalık tutarın 30 ÷ 7 hafta ile çarpılmasıyla yaklaşık bulunmuştur.
| Haftalık toplam çalışma | Fazla çalışma | Haftalık brüt ek ödeme | Aylık yaklaşık brüt |
|---|
| 50 saat | 5 saat | 1.101,00 TL | 4.718,57 TL |
| 54 saat | 9 saat | 1.981,80 TL | 8.493,43 TL |
| 60 saat | 15 saat | 3.303,00 TL | 14.155,71 TL |
Yani haftada 50 saat çalışan bir asgari ücretli, bordrosuna ayda yaklaşık 4.718,57 TL brüt fazla mesai ücreti eklenmesini bekleyebilir. Gerçek tutar, ayın kaç haftalık çalışma içerdiğine ve fazla çalışmanın hangi günlere yayıldığına göre değişir.
Sözleşmesi 40 saat olan işçide iki farklı oran
Sözleşmede haftalık 40 saat yazıyorsa ve işçi bir hafta 48 saat çalıştıysa, 40 ile 45. saat arasındaki 5 saat fazla sürelerle çalışmadır (%25 zamlı), 45. saatten sonraki 3 saat ise fazla çalışmadır (%50 zamlı). Asgari ücretle hesap şöyledir:
| Kalem | Hesap | Brüt tutar |
|---|
| Fazla sürelerle çalışma | 5 × 183,50 | 917,50 TL |
| Fazla çalışma | 3 × 220,20 | 660,60 TL |
| Haftalık toplam | | 1.578,10 TL |
Yıllık 270 saat sınırının parasal karşılığı
Fazla çalışma yılda en çok 270 saat yapılabildiğine göre, asgari ücretle çalışan bir işçi için bu sınırın brüt karşılığı 270 × 220,20 = 59.454,00 TL'dir. 270 saat yıl boyunca eşit dağıtıldığında haftada ortalama 5,19 saat eder; haftada 9 saat fazla mesai yapılan bir işyerinde sınır yaklaşık 30 haftada dolar.
Hesaplarken sık yapılan hatalar
- Net maaşı 225'e bölmek: saatlik ücret brüt ücret üzerinden bulunur, net maaşla yapılan hesap fazla mesaiyi olduğundan düşük gösterir.
- Sözleşmedeki haftalık süreyi kontrol etmemek: haftalık 40 saatlik sözleşmede 40–45 saat arası %25 zamlı, 45 saat üstü %50 zamlı ödenir.
- Hafta tatili veya resmi tatil çalışmasını fazla mesaiyle karıştırmak: bu günlerin ücreti ayrı kurallara göre hesaplanır ve toplam aynı satırda gösterilirse eksik çıkar.
- Ücrete dahil fazla mesai ifadesini sınırsız sanmak: bu tür sözleşme maddeleri yılda 270 saatlik sınırla ilişkilidir.