Güncelleme: 15 Ekim 2026 · 4 dk okuma
Fazla mesai ücreti, bordrolarda en çok merak edilen ve en sık hata yapılan kalemlerden biridir. Saatlik ücretin nasıl bulunacağı, hangi saatlerin fazla çalışma sayılacağı ve bayramda çalışmanın nasıl ücretlendirileceği 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu rehberde kuralları ve örnek hesapları bulacaksınız.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
İş Kanunu'nda haftalık normal çalışma süresi en fazla 45 saattir. Buna göre iki kavram vardır:
- Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Her fazla saat için ücret, normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir (saat ücreti × 1,5).
- Fazla sürelerle çalışma: Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışmalardır. Bu saatler için ücret normal saat ücretinin %25 fazlasıyla ödenir (saat ücreti × 1,25).
Saatlik ücret nasıl bulunur?
Aylık ücretle çalışanlarda uygulamada saatlik brüt ücret şöyle hesaplanır:
Saatlik ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225
225, aylık 30 gün ve haftalık 45 saat esasına göre bulunan aylık çalışma saatidir (7,5 saat × 30 gün). Farklı bir haftalık süre için saatlik ücreti Saatlik Ücret Hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Örnek 1: Haftalık 45 saati aşan çalışma
- Aylık brüt ücret: 45.000 TL → saatlik ücret 45.000 ÷ 225 = 200 TL
- Fazla mesai saat ücreti: 200 × 1,5 = 300 TL
- Ay içinde 12 saat fazla çalışma: 12 × 300 = 3.600 TL brüt
Örnek 2: Haftalık 40 saatlik sözleşme
- Saatlik ücret: 200 TL
- Bir haftada 47 saat çalışılmış: 40–45 arası 5 saat fazla sürelerle çalışma, 45 üzeri 2 saat fazla çalışma
- 5 × 200 × 1,25 = 1.250 TL; 2 × 200 × 1,5 = 600 TL
- Toplam: 1.850 TL brüt
Tatil günlerinde çalışma
Ulusal bayram ve genel tatiller
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmazsa o günün ücreti kesintisiz ödenir. Çalışılırsa, çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir. Yani işçi o gün için toplam iki günlük ücret alır. Günlük ücret, aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. Yılın hangi günlerinin genel tatil olduğunu Resmi Tatiller 2026 sayfasında görebilirsiniz. Arife günleri yarım gün tatildir.
Hafta tatili
Haftalık çalışmasını tamamlayan işçiye 7 günlük dönem içinde en az 24 saat kesintisiz hafta tatili verilmelidir. Hafta tatilinde yapılan çalışma, genellikle haftalık 45 saati aşan süreye girdiğinden fazla çalışma olarak %50 zamlı ücretlendirilir. Uygulamadaki farklı durumlarda yargı kararları belirleyicidir.
Yasal sınırlar ve şartlar
- Yıllık 270 saat sınırı: Fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saati geçemez.
- İşçinin onayı: Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı alınmalıdır. Bu onay genellikle iş sözleşmesine eklenir.
- Günlük 11 saat: Günlük çalışma süresi, fazla çalışmalar dahil 11 saati aşamaz.
- Yapılamayacak işler: 18 yaşından küçükler, gebe ve emziren işçiler ile sağlık nedeniyle uygun olmayanlar fazla çalıştırılamaz; gece çalışmalarında 7,5 saat sınırı vardır.
Ücret yerine serbest zaman
İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine serbest zaman kullanabilir. Bu durumda her bir fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmada ise 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir. Serbest zaman 6 ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesintisi olmadan kullandırılmalıdır.
Fazla mesai ücretinden kesintiler
Fazla mesai ücreti, ödendiği ayın brüt ücretine eklenir. Bu yüzden SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabidir ve kümülatif vergi matrahınızı artırır. Fazla mesainin net maaşınıza etkisini görmek için brüt toplamı Net Brüt Maaş Hesaplama aracına girebilirsiniz.
Kayıt tutun
Fazla mesai uyuşmazlıklarında en önemli kanıt, çalışma saatlerinin kaydıdır. Giriş-çıkış kayıtları, puantaj, e-postalar ve tanık beyanları önem taşır. Bordroda fazla mesai görünmüyorsa ya da ödenmiyorsa bunları saklamanız iyi olur. Fazla mesai alacakları için zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Örnek senaryo: Ramazan Bayramı'nda çalışma
Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir çalışanın günlük ücreti 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir. Bayramın iki tam gününde çalışırsa, normal aylık ücretine ek olarak 2 × 1.500 = 3.000 TL brüt ilave ücret almalıdır. Arife günü öğleden sonra çalıştıysa yarım günlük ilave ücret, yani 750 TL daha eklenir. Bu ilave ücretler, fazla mesai saatlerinden ayrı olarak hesaplanır; bayram günü haftalık 45 saati de aşan bir çalışma yapılmışsa, aşan saatler ayrıca %50 zamlı ödenir.
Kısmi süreli ve vardiyalı çalışanlar
Kısmi süreli çalışanlarda sözleşmedeki haftalık süreyi aşan ama 45 saati geçmeyen çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamlı ödenir. Vardiyalı çalışmada haftalık süre farklı haftalara denkleştirme yoluyla dağıtılabilir; bu durumda belirli bir dönemde ortalama haftalık süre 45 saati aşmıyorsa bazı haftalarda 45 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılmayabilir. Denkleştirme uygulanıp uygulanmadığını iş sözleşmenizden kontrol edin.
Kısa özet
Saatlik ücreti aylık brüt ÷ 225 ile bulun. Haftalık 45 saati aşan her saat için 1,5 katı, sözleşmedeki süre ile 45 saat arası için 1,25 katı ödenir. Bayram ve genel tatilde çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret alınır; yıllık sınır 270 saattir.
Sıkça sorulan sorular
Fazla mesai ücreti kaç kat ödenir?
Haftalık 45 saati aşan her saat için normal saat ücretinin %50 fazlası, yani 1,5 katı ödenir. Sözleşmedeki süre ile 45 saat arasındaki çalışmalarda %25 fazlası ödenir.
Saatlik ücret nasıl hesaplanır?
Aylık ücretle çalışanlarda uygulamada aylık brüt ücret 225'e bölünür. Örneğin 45.000 TL brüt maaşın saatlik karşılığı 200 TL'dir.
Bayramda çalışmanın ücreti nedir?
Ulusal bayram ve genel tatilde çalışılan her gün için normal ücrete ek olarak bir günlük ücret daha ödenir.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
İş Kanunu'na göre fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saati geçemez.