Altın türleri: ağırlık ve ayar tablosu
Ziynet altınları Darphane standartlarına göre basılır ve 22 ayar (binde 916 saflık) altındır. Aşağıdaki tablo, yaygın altın türlerinin yaklaşık brüt ağırlığını ve içerdikleri saf altın miktarını gösterir:
| Altın türü | Ayar | Brüt ağırlık | Saf altın (yaklaşık) |
|---|
| Gram altın | 24 ayar (995) | 1,00 g | 0,995 g |
| Çeyrek altın | 22 ayar | 1,75 g | 1,61 g |
| Yarım altın | 22 ayar | 3,51 g | 3,21 g |
| Tam altın | 22 ayar | 7,02 g | 6,43 g |
| Cumhuriyet (Ata) altını | 22 ayar | 7,22 g | 6,61 g |
Ayar ve saflık oranları
| Ayar | Milyem (saflık) | Kullanım |
|---|
| 24 ayar | 995 – 999 | Gram altın, külçe |
| 22 ayar | 916 | Ziynet altınları, bilezik |
| 18 ayar | 750 | Mücevher |
| 14 ayar | 585 | Takı |
Altın değeri nasıl hesaplanır?
Gram ile satılan altınlarda değer gram × gram fiyatı, adetle satılan ziynet altınlarında adet × birim fiyat ile bulunur. Örnek: gram altın alış fiyatının 4.200 TL, çeyrek altın alış fiyatının 6.900 TL olduğu bir anda 3 çeyrek ve 20 gram 22 ayar bilezik için hesap şöyledir (örnek fiyatlar):
- 3 çeyrek: 3 × 6.900 = 20.700 TL
- 22 ayar bilezik: 20 g × 4.200 × (916 ÷ 995) ≈ 77.330 TL (has değeri; kuyumcu fiyatı farklı olabilir)
- Toplam yaklaşık 98.030 TL
Araç bu hesabı güncel fiyatlarla otomatik yapar; burada verilen fiyatlar yalnızca formülü göstermek içindir.
Alış ve satış fiyatı arasındaki fark
Altını kuyumcuya satarken alış fiyatı, kuyumcudan alırken satış fiyatı geçerlidir. Aradaki fark (makas) özellikle ziynet altınlarında ve işçilikli takılarda büyüktür. Bilezik ve takı alırken ödenen işçilik ücreti, satarken genellikle geri alınmaz. Bu nedenle yatırım amacıyla altın alacaksanız, işçiliği düşük olan gram altın veya ziynet altınları daha avantajlıdır.
Altın fiyatını neler etkiler?
- Ons fiyatı: Uluslararası piyasada 1 ons (31,1035 g) altının dolar cinsinden fiyatı.
- Dolar/TL kuru: Gram altın yaklaşık olarak ons fiyatı × dolar kuru ÷ 31,1035 ile bulunur.
- Arz ve talep: Düğün sezonu ve bayram dönemlerinde ziynet altınlarına talep artabilir.
Altın hesaplamayı adım adım anlatan Altın hesaplama nasıl yapılır? rehberine ve döviz çevirileri için Döviz Çevirici aracına bakabilirsiniz.
Ons ve gram altın ilişkisi
Uluslararası piyasalarda altın, troy ons (31,1035 gram) ve dolar cinsinden fiyatlanır. Türkiye'de gram altın fiyatı bu fiyattan türetilir: gram altın ≈ ons fiyatı × USD/TL ÷ 31,1035. Örneğin ons 3.200 dolar ve dolar 41,50 TL ise gram altın yaklaşık 3.200 × 41,50 ÷ 31,1035 ≈ 4.270 TL olur. Bu yüzden altının Türk lirası fiyatı hem ons fiyatındaki hem de dolar kurundaki değişimden etkilenir.
Bilezik ve takılarda değer hesabı
22 ayar bileziklerde değer, gram × 22 ayar gram fiyatı ile bulunur; kuyumcular alırken işçiliği düşer. 14 ve 18 ayar takılarda içerdikleri saf altın oranı (585 ve 750 milyem) dikkate alınır: 10 gram 14 ayar bir kolyenin has karşılığı 10 × 0,585 = 5,85 gram saf altındır. Taşlı takılarda taşların ağırlığı tartımdan düşülür.
Altın alırken dikkat edilmesi gerekenler
- Fatura veya belge isteyin; ziynet altınlarında Darphane damgasını kontrol edin.
- Alış ve satış fiyatı arasındaki farkı birden fazla kuyumcuda karşılaştırın.
- Banka altın hesaplarında fiziki teslim, saklama ve vergi koşullarını öğrenin.
- Altın fiyatlarının kısa vadede dalgalı olabileceğini, geçmiş getirinin gelecekte tekrarlanacağının garantisi olmadığını unutmayın.
Ziynet altınlarında işçilik ve makas
Çeyrek, yarım ve tam altında kuyumcunun alış ve satış fiyatı arasındaki fark gram altına göre genellikle daha yüksektir; çünkü bu altınlarda basım ve işçilik maliyeti vardır. Darphane basımı yeni altınlar ile eski basım altınlar arasında da fiyat farkı oluşabilir. Hediye olarak alınan ziynet altınlarını bozdururken alış fiyatı esas alınır. Uzun vadeli birikim amaçlanıyorsa, makası düşük olan gram altın veya banka altın hesapları alternatif olarak değerlendirilebilir; bu ürünlerin koşulları kurumdan kuruma değişir.
Örnek: altın birikiminin has karşılığı
Elinizde 10 çeyrek altın ve 20 gramlık 22 ayar bir bilezik olduğunu varsayalım. Çeyrek altın 1,75 g ağırlığında ve 22 ayardır (saflık 0,916), bu yüzden bir çeyreğin has altın karşılığı 1,75 × 0,916 ≈ 1,603 g'dır. 10 çeyrek yaklaşık 16,03 g, bilezik ise 20 × 0,916 = 18,32 g has altın eder. Toplam birikim yaklaşık 34,35 g has altındır. Has altının gramı örneğin 4.000 TL olsaydı (bu rakam yalnızca örnektir, güncel fiyatı araçtan kontrol edin) birikimin teorik değeri 34,35 × 4.000 ≈ 137.400 TL olurdu. Kuyumcuya satışta alış fiyatı ve bilezikte işçilik kesintisi uygulanacağından elinize geçecek tutar bundan düşük olur.
Farklı ayarlardaki altınları karşılaştırırken her zaman has gram karşılığını hesaplayın; aynı ağırlıktaki 14 ayar bir kolye, 22 ayar bir bilezikten yaklaşık %36 daha az has altın içerir (0,585 ÷ 0,916 ≈ 0,64).
22 ayar bilezik hesaplama
22 ayar bileziğin değeri iki şekilde hesaplanır. Has değeri: gram × 0,916 × has (24 ayar) gram fiyatı. Kuyumcu satış fiyatı: has değerine işçilik eklenir. Kuyumcular işçiliği çoğunlukla milyem olarak, yani saflık oranına eklenen binde pay olarak gösterir; bazıları ise gram başına TL olarak yazar.
Örnek: 20 gram 22 ayar bilezik
Has altının gramı 4.000 TL varsayılırsa (örnek fiyat; güncel fiyatı araçtan alın):
| Hesap | İşlem | Sonuç |
|---|
| Has altın karşılığı | 20 × 0,916 | 18,32 g |
| Has değeri (işçiliksiz) | 18,32 × 4.000 | 73.280 TL |
| 30 milyem işçilikle satış | 20 × (0,916 + 0,030) × 4.000 | 75.680 TL |
Bileziği bozdururken işçilik geri ödenmez; kuyumcu genellikle has değerinin biraz altında bir alış fiyatı uygular. Bu yüzden yatırım amaçlı alımda işçiliği düşük ürünler (gram altın, külçe) daha avantajlıdır.
14 ayar ve 18 ayar işçilikli hesaplama
Aynı yöntem diğer ayarlarda da geçerlidir: 14 ayar için 0,585, 18 ayar için 0,750 çarpanı kullanılır. 15 gram 14 ayar bir kolyenin has değeri 15 × 0,585 × 4.000 = 35.100 TL'dir; işçilik bunun üzerine eklenir.
TL ile kaç gram altın alınır?
Elinizdeki tutarı gram satış fiyatına bölün: 50.000 TL ÷ 4.000 TL = 12,5 gram. Altını satarken ise gram × alış fiyatı ile ne kadar TL alacağınızı bulursunuz; aradaki fark (makas) işlem maliyetinizdir.